Wat zijn lege kilometers?
Lege kilometers (ook wel deadhead miles, non-revenue kilometers of empty miles) zijn de afstand die een voertuig aflegt zonder betalende lading aan boord. De truck rijdt, brandstof verdwijnt, de chauffeur wordt betaald, CO₂ wordt uitgestoten — maar geen enkele klant betaalt voor die afstand.
In het Europese wegtransport ligt het aandeel lege kilometers meestal tussen 20% en 30% van de totale afgelegde afstand. Elke procentpunt die je daarvan afhaalt, gaat rechtstreeks naar de bottom line.
Wanneer ontstaan lege kilometers?
- Repositioneren – rijden van de vestiging naar de eerste pickup.
- Tussen ritten – rijden van een aflevering naar de volgende pickup.
- Retourrit – leeg terug naar de vestiging.
- Mislukte pickups / no-shows – lading niet klaar, voertuig vertrekt leeg.
- Stromen uit balans – meer lading de ene kant op dan terug (denk aan havens naar binnenland en terug).
Waarom lege kilometers duur zijn
Elke lege kilometer kost je op drie assen:
| As | Impact |
|---|---|
| Directe kost | Brandstof, chauffeursuren, slijtage — door jou betaald, niet door de klant |
| Opportuniteitskost | Een kilometer leeg is een kilometer die betalende lading had kunnen vervoeren |
| CO₂-voetafdruk | Lege kilometers stoten nog steeds uit en verslechteren je CO₂-per-zending (zie emissies) |
Een truck met 30% lege kilometers is in de praktijk ~30% minder winstgevend dan één met 10%, bij gelijke omstandigheden.
Hoe verlaag je lege kilometers?
1. Ritten koppelen tijdens het plannen
Bouw ritten zo dat de aflevering van de ene order dicht ligt bij de pickup van de volgende. Een TMS-dispatchbord maakt dat zichtbaar; handmatige planning bijna nooit.
2. Retourlading zoeken
Markeer routes waar de retour structureel leeg is en zoek backhaul-lading — spotmarkt, marktplaats of een partnernetwerk.
3. Klanten geografisch clusteren
Groepeer klanten op zone of postcode zodat multi-stop-routes compact blijven. Routix gebruikt zones hiervoor.
4. Houd de onbalans in de gaten
Volg lege kilometers per lane, per klant, per vestiging. Het patroon wijst meestal op één of twee structurele stromen die je kunt herstellen.
5. Besteed de verkeerde ritten uit
Als een retour structureel leeg is, is het soms goedkoper om hem niet zelf te rijden — en uit te besteden aan een vervoerder wiens stroom wél past.
Lege kilometers meten
Je hebt drie cijfers nodig:
- Totale afstand per rit / per voertuig / per periode.
- Beladen afstand — kilometers tussen een pickup en de bijbehorende aflevering.
- Lege kilometers = totaal − beladen.
Kijk vervolgens naar:
- Lege kilometers percentage (leeg / totaal).
- Lege kilometers per zending en per klant.
- Trend over tijd, per vestiging, per voertuigtype.
Een TMS dat elke kilometer aan een stop en zending koppelt, doet deze berekening automatisch. In Routix voedt dit het emissiedashboard en de kosten-per-rit-weergave.
Verwante concepten
Zie dit in Routix
Wil je lege kilometers in de operatie terugdringen, start dan op www.routix.com en gebruik daarna Dispatch, Zones en het Emissiedashboard in Routix. Die schermen maken zichtbaar waar niet-betaalde kilometers ontstaan en wat ze doen met marge en CO₂.
